ȘTEFAN BACIU AND THE MELE MAGAZINE AN ALTERNATIVE MODEL OF GLOBAL LITERATURE
Resumen
Este artigo analisa a revista Mele, publicação editada pelo escritor romeno no exílio, Ștefan Baciu, de 1965 a 1993, em Honolulu e gratuitamente distribuída. Caracterizada como uma "carta de poesia internacional", a revista era produzida de forma artesanal, com tiragem limitada, mas contava com colaborações de escritores e artistas visuais contemporâneos oriundos de diversas áreas culturais e geográficas. O principal objetivo de Baciu era criar uma rede de escritores e artistas, rompendo fronteiras linguísticas, políticas e culturais. Mele publicou poemas em cerca de 30 idiomas, incluindo traduções, e abarcou tanto nomes consagrados como Octavio Paz e Carlos Drummond de Andrade, quanto poetas iniciantes, exilados ou marginalizados. Ao operar fora da lógica do mercado editorial e dos centros culturais hegemônicos, Mele construiu um espaço literário desterritorializado e fomentou um certo tipo de “comunidade imaginada” (Anderson, 1983) transnacional, fundamentada em afinidades intelectuais e laços de amizade. Nesse sentido, pode ser considerada um modelo alternativo de "literatura global", promovendo uma forma de resistência à literatura como "grande negócio" (big business) e afirmando-se como um universo poético polifônico, multilíngue e transcultural.
Descargas
Citas
ACTERIAN, Arșavir. Ștefan Baciu și Revista Mele. In: România Literară, n. 3, 26 Jan. – 3 de feb. 1993. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 12, INV 807.
ANDERSON, Benedict. Comunidades imaginadas. Tradução: Denise Bottmann. São Paulo: Companhia das Letras, 2008. ISBN: 978-85-3591-188-6
ANDRADE, Carlos Drummond de. Nácar. In: Mele, n. 17, p. 2, feb. 1971.
ANDRADE, Carlos Drummond de. Carta. Rio de Janeiro, 29 jun. 1981. Biblioteca da Academia Romena, Bucareste, Doação Ștefan Baciu, 264010.
ANDRADE, Carlos Drummond de. Um brasileiro em Honolulu. In: Jornal do Brasil, 15 mar. 1975. Reproduzida em Mele, n. 61, p. 6, jan. 1983.
THE ARCADIAN - Official newsletter of the Arcadia Residents' Association, v. XXII, n. 3, May-Jun. 1992. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 3, INV 247.
ARRABAL, Fernando. Garcia Márquez: cent ans de servitude. In: L’Éxpress, Paris. Reproduzida em Mele, n. 62, p. 38, Mar. 1983.
ARTIÈRES, Philippe. Arquivar a própria vida. In: Estudos Históricos, v. 11, n. 21, p. 9-34, 1998. Disponível em: <https://periodicos.fgv.br/reh/article/view/2061>. Acesso em: 31 jul. 2026.
BACIU, Ștefan. Poemele Poetelui Pribeag. Mexico City: Drum, 1963.
BACIU, Ștefan. Estandarte. In: Mele, n. 2, Mar. 1966.
BACIU, Ștefan. La Cia. Ltda. Holywood: Cuervo Press, 1970.
BACIU, Ștefan. Palabras en libertad: 10 mil veces Mele. In: 10 Mil veces Mele 1965-1980, p. 4-5, 1980.
BACIU, Ștefan. Mis experiencias con escritores nicaraguenses. In: Revista del Pensamiento Centroamericano, v. XXXIX, n. 182, p. 54-86, jan.–mar. 1984. ISSN 0318 – 3340.
BACIU, Ștefan. Calumnias a un muerto: Manuel Bandeira. In: Mele, n. 77, p. 10, May 1988.
BACIU, Ștefan. ¡Abur, lector! In: Cénit, 3 Mar. de 1992. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 3, INV 211.
BACIU, Ștefan. Un brasovean in arhipelagul Sandwich Hawaii. Bucarest: Eminescu, 1994. ISBN 973-22-0336-6.
BERMÚDEZ, Ricardo J. Los atenuantes de la soledad. In: La prensa, Panamá, [1991?]. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 3, INV 212.
BOGODAN, Laurențiu. Universul exilului românesc – Ștefan Baciu. Tezaur - Foaie a Bibliotecii Academiei Române, ano II, n. 7, p. 4-5, Jul. 2021.
BRAÑAS, Cesar. Carta. Guatemala, abr. 1975. Biblioteca da Academia Romena, Bucareste, Doação Ștefan Baciu, 263906.
CARRERA ANDRADE, Jorge. Carta. La Garenne, 2 May 1974. Biblioteca da Academia Romena, Bucareste, Doação Ștefan Baciu, 463949.
CARTER, Frances. An exile in Paradise. In: Kaleo O Hawaii, 17 Sept. 1984, p. 7 e 10. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 8, INV 713.
CASANOVA, Pascale. A República mundial das letras. Tradução: Maria Appenzeller. São Paulo, Estação Liberdade, 2002.
CASANOVA, Pascale. Literature as a World. In: New Left Review, n. 31: 71-90, Jan-Feb. 2005.
CHANG KA, Thelma. Rollercoaster’ life inspires prof’s poems. In: Leo O Hawaiʻi, 13 Oct. 1982. Casa Ştefan Baciu, Brașov, DOS 3.
CREMER, I. Ștefan Baciu și Mele. In: Libertatea – Suplement di cultură și divertisnent, ano 5, n. 909, p. 3, 8 Jan. 1993. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 10, INV 861.
CUADRA, Pablo Antonio. XXV Aniversario de Mele. In: La prensa literária, [1990?]. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 7, INV 626.
CUADRA, Pablo Antonio. Carta. [S.l.] Aug. 1988. Biblioteca da Academia Romena, Bucareste, Doação Ștefan Baciu, 263992.
HENAO, Raúl. Homenaje a Mele - Revista de Poesía. 10 Mil veces Mele, p. 1-2, 1980.
HÉROLD, Jacques. J’ai mille yeux en moi. Translated and illustrated by Mustapha Bénouis. Mele, n. 29, p. 16, Dec. 1974.
KALAMA, Linda and STEPP, Ted. Foreword. In: Mele, n. 90, Jan. 1994.
KIMURA, Larry Kauanoe. Interview with Larry Kauanoe Kimura about his Hawaiian poems and Stefan Baciu. YouTube, uploaded by Literomania, 3 Dec. 2025, Disponível em: https://www.youtube.com/watch?v=2ecDLVHJEf8.
LUERAS, Leornard. Baciu makes Mele sings. In: Honolulu advertiser, p. 113-114, 16 Nov. 1974. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 8 II, INV 762.
PÉREZ DANIEL, Iván. Editar el surrealismo - A propósito de la Antología de la Poesía Surrealista Latinoamericana (1974) de Stefan Baciu en sus cartas a Ludwig Zeller y Susana Wald. Sur y Tiempo - Revista de Historia de América, n.7, p. 132-146,Jan.-Jun. 2023. Disponível: <https://revistas.uv.cl/index.php/syt/article/view/3644>. Acesso em: 31 jul.
RIVAS, Pierre. Une vigie au coeur du Pacifique. In: Mele, n. 90, p. 16, Jan. 1994.
ROȘCA, Emilian. Lied. Translated by Ștefan Baciu. In: Mele, n. 68, p. 2, Oct. 1984.
SAKAMOTO, Youshiro. A Literature that Exchanges ‘Lived Languages’. (生きられた言語 を交わす文学). Ritsumeikan Studies in Language and Culture (立命館 言語文化 研究), v. 34, n. 2, p. 165-179, 2022. ISSN: 0915-7816.
SIRINELLI, Jean-François. Le hasard ou la nécessité? Une histoire en chantier: L'histoire des intellectuels. In: Revue d'histoire, n. 9, p. 97-108, Jan.-Mar. 1986. Disponível em: <https://www.persee.fr/doc/xxs_0294-
_1986_num_9_1_1452>. Acesso em: 31 jul. 2026.
ȘONTICĂ, Daniela. Stefan Baciu este un exceptional poet universal - Interviu cu Adrian Lesenciuc. 30 de Scriitori Români Din Exil: 1945-1989. Basilica, 2022, p. 217- 243.
SPIRIDON, Raluca Nicoleta e Toader, Mihaela. Ştefan Baciu un destin al exilului românesc – 1918-1993. Caietele CNSAS, ano III, n. 2 (6), p. 161-173, 2010. ISSN:1844-6590.
STANCA, Horia. Stefan Baciu prietenul din' copilarie. In: Jornalul Literar, n. 11, 12 Apr. 1993, p. 2. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 9, INV 809.
ULIBARRI, Rocio Fernández. Don Baciu. In: La nación, p. 14A, 25 Jul. 1983. Casa Ștefan Baciu, Brașov, DOS 8 II, INV 762, p. 112.