Intuição de não-existência: considerações sobre a problemática metafísica da cognitio intuitiva em Guilherme de Ockham
DOI:
https://doi.org/10.31977/grirfi.v26i1.5686Palabras clave:
Intuição; Abstração; Evidência; Crença; Não-existência.Resumen
O presente artigo examina a cognição intuitiva em Guilherme de Ockham, em sua relação com as outras operações da alma intelectiva, como a abstração e o juízo, e com o que se constitui para ele como “evidência”. Especial atenção é dada ao caso limite que Ockham chama “intuição de não-existência” e aos motivos pelos quais ele a apresenta, além da resposta à questão da onipotência divina, como no contra-argumento de seu opositor W. Chatton. A intuição de não-existência é considerada aqui da perspectiva da integridade das condições contingenciais de conhecimento em Ockham e da necessidade de uma fundamentação última num quadro epistemológico contrário à metafísica da participação e ao realismo dos universais, e radicalmente voltado aos indivíduos. Se a intuição de não-existência impõe então dificuldades à teoria do conhecimento ockhamista, ela se mostra, por outro lado, totalmente consequente com suas implicações metafísicas. Há assim uma coerência na solução de Ockham para a ação divina causadora de uma intuição de existência de um não-existente através de um ato creditivo direto no intelecto, enquanto uma interferência na volição que o expõe aos seus limites e à sua negação. O recurso à ação divina seria requerido, finalmente, por suas condições de absoulta “externalidade” à relação entre intelecto e coisa.
Descargas
Citas
BÉRUBÉ, Camille. La connaissance de l’individuel au Moyen Âge. Paris: PUF, 1964.
BOEHNER, Philotheus. Collected Articles on Ockham. New York: St. Bonaventure Press, 1958.
GUERIZOLI, Rodrigo.“Ockham e a função da abstração”. Philosophos, v. 6, 2011, p. 137 - 159.
GUILHERME DE OCKHAM. Intuition et abstraction. Intr. e trad. fr. D. Piché. Paris: Vrin, 2005.
GUILHERME DE OCKHAM. Opera philosophica I: Summa logicae. Ed. P. Boehner; G. Gal; S. Brown. New York: St. Bonaventure Press, 1974.
GUILHERME DE OCKHAM. Opera philosophica IV: Expositio in VIII Physicarum. Ed. V. Richter; G. Leibold. New York: St. Bonaventure Press, 1985.
GUILHERME DE OCKHAM. Opera theologica I: Ordinatio. Ed. G. Gal; S. Brown. New York: St. Bonaventure Press, 1967.
GUILHERME DE OCKHAM. Opera theologica VIII: Quaestiones variae. Ed. G. I. Etzkorn. New York: St. Bonaventure Press, 1984.
GUILHERME DE OCKHAM. Philosophical Writings. Ed. P. Boehner (revista por S. Brown). Indianapolis/ Cambridge: Hackett, 1990.
HUSSERL, Edmund. Ideen zu einer reinen Phänomenologie und phänomenologischen Philosophie. Haia: M. Nijhoff, 1976.
KANT, Immanuel. Kritik der reinen Vernunft. Ed. W. Weischedel. Werke II. Darmstadt: WBG, 2011.
KARGER, Elizabeth. “Ockham's Misunderstood Theory of Intuitive and Abstractive Cognition”. In: SPADE, Paul. The Cambridge Companion to Ockham. New York: Cambridge University Press, 1999 p. 204 - 226.
MENSCHING, Günther. Das Allgemeine und das Besondere. Der Ursprung des modernen Denkens im Mittelalter. Stuttgart: J. B. Metzler, 1992.
MURALT, André. “La causalité divine et le primat de l'efficience chez Guillaume d'Occam”. In: MOJSISCH, Burkhard; PLUTA, Olaf, (orgs.) Historia philosophiae medii aevi. Amsterdam/ Philadelphia: B. R. Grüner, 1991, p. 745 - 769.
PERLER, Dominik. “Kopulatheorie und Seinsbegriff. Zum Verhältnis von Logik und Metaphysik bei Wilhelm von Ockham.” In: MOJSISCH, Burkhard; PLUTA, Olaf, (orgs.) Historia philosophiae medii aevi. Amsterdam/ Philadelphia: B. R. Grüner, 1991, p. 805 - 829.
PICH, Roberto. “Ockham, notícia intuitiva e evidência: notas críticas.” Mediaevalia, v. 28, 2009, p. 65-94.
PICHÉ, David. “Introduction”. In: GUILHERME DE OCKHAM. Intuition et abstraction. Intr. e trad. fr. D. Piché. Paris: Vrin, 2005, p. 7-53.
SPRUIT, Leen. Species intelligibilis: From Perception to Knowledge. v. 1: Classical Roots and Medieval Discussions. Leiden: Brill, 1994.
TOMÁS DE AQUINO. Expositio super librum Boetii De Trinitate. Ed. B. Becker. Brill: Leiden, 1964.
TOMÁS DE AQUINO. Quaestiones disputatae de veritate. Ed. Commissio leonina, t. XXII. Ad Sanctae Sabinae/ Editori de San Tommaso: Roma, 1970-76.
TOMÁS DE AQUINO. Summa Theologiae I. Ed. Commissio leonina, t. IV - V. Roma: Typographia Polyglota, 1888 - 1889.
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Bruno Reiser

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución 4.0.
Los autores que publican en Griot: Revista de Filosofía mantienen los derechos de autor y conceden a la revista el derecho de primera publicación, con el trabajo simultáneamente licenciado bajo la Creative Commons Attribution 4.0 International License, permitiendo compartir y adaptación, incluso con fines comerciales, con el debido reconocimiento de la autoría y publicación inicial en esta revista. Lea mas...


































































